HALFVERHARDING EN GRIND

Grind of split
Grind of split wordt gewoon over de bestaande grond uitgestrooid. Er wordt wel eerst een anti-onkruid- doek over de grond gelegd. Door gaten te knippen in dit doek kunt u beplanting aanbrengen.

Grind blijft op het pad
Bij een paadje met halfverharding is het zaak dat het grind of de schelpen niet in het aangrenzende gazon of bloemenperk terecht komen. Een opsluiting met betonbandjes, of een rollaag van stenen is dan ook aan te bevelen. De stenen blijven extra stevig staan als ze worden vastgezet in een fundatie van betonmortel.

Een natuurlijke overgang
Sommige halfverhardingen zijn te verdichten waardoor er een harde baan ontstaat. De overgang naar de beplanting kunt u een natuurlijke uitstraling geven door ook hierbij een laagje anti-onkruiddoek te gebruiken. De afstrooilaag van het pad loopt dan over in de borders.

Een afdeklaag van keien
De onderlaag wordt opgevangen door een rollaag waardoor ook de losse keien bovenop niet 'weglopen'.

naar boven

PALISSADEN

Palissaden zijn bedoeld om randen en grondkeringen te maken, Maar u kunt er ook trappen mee maken, opvallende afscheidingen (bijv. langs een straat), posten voor lage hekjes enz., Er zijn ook granieten gemaakt van hele mooie natuurlijke materialen die mettertijd alleen maar indrukwekkender worden als ze verweren . Om te zorgen dat een palissadenwandje bij een niveauverschil goed op zijn plaats blijft, moet deze de druk van de verhoogde grond erachter kunnen weerstaan. Dat betekent dat een palissade een stuk in de grond moet worden ingegraven om tegendruk te geven. Als vuistregel is 'half in de grond en half erboven' te gebruiken. In de praktijk worden de palissaden ook nog eens in een lichte betonfundering gezet (in de natte beton). In zo'n geval is verzakken eigenlijk onmogelijk en bij een niveauverschil van bijv. 25 cm boven de grond uitgegaan van een palissade van minstens 40 cm.

naar boven

FUNDERING

Een goede, duurzame bestrating ligt op een degelijke fundering. Is de fundering niet goed, dan kan uw terras of tuinpad na verloop van tijd gaan verzakken en in sommige gevallen zelfs gevaarlijk worden.
Het specifieke funderingsadvies is voor elk project afhankelijk van de ondergrond, de toepassing en het gebruikte materiaal. Elke situatie is weer anders. Vraag bij twijfel altijd het advies van een vakman! Toch zijn er een aantal vuistregels om de benodigde fundering te bepalen. Hoe zwakker de ondergrond, hoe zwaarder en dikker de fundering moet zijn. De meeste funderingen bij particuliere projecten bestaan uit twee lagen:

• een onderlaag van grove steen- slag of gebroken puin. Deze onderlaag is meestal 15-30 cm dik en moet goed worden verdicht; meestal wordt hij aangetrild of aangestampt. Heeft de ondergrond een zeer slechte draag- kracht, dan kunt u het beste een geotextiel gebruiken. Door dit kunststof doek onder de fundering aan te brengen, wordt de druk gelijkmatiger verdeeld. Bovendien kan het funderingsmateriaal op deze manier niet in de ondergrond wegzakken.
  
• een afwerklaag van gewassen zand, bijvoorbeeld Excluton ophoogzand of met cement gestabiliseerd metselzand, afhankelijk van het materiaal dat voor de bestrating is gekozen.
  

Hoe dunner het bestratingsmateriaal, hoe steviger de fundering moet zijn. Een dikke beton klinker; kan worden geplaatst op een fundering van goed aangetrild gewassen zand, een dunne terrastegel moet worden gelegd in cement gestabiliseerd metselzand. Hoe zwaarder de bestrating wordt belast, hoe dikker de fundering moet zijn. Op een paadje naar de voordeur wordt alleen gelopen, maar op een oprit wordt met auto's gereden. In het laatste geval moet de fundering natuurlijk veel dikker zijn.

naar boven

SPECIFIEKE TIPS VOOR HET PLAATSEN VAN NATUURTEGELS

De afwerklaag moet bestaan uit menggranulaat of gewassen zand. Leg de tegels in gestabiliseerd metselzand. Dit is een mengsel van 1 deel cement en 5-6 delen zand, dat u in de mortelmolen hebt gemengd. Het moet aardvochtig zijn. Nog beter is om op dit mengsel een dunne laag specie aan te brengen en daar de tegels in te leggen (dit noemen we 'aanbranden').

Zijn de tegels niet even dik, span dan een touwen tik ze met een rubberen hamer op hoogte. Haal de tegels eruit, breng een dun laagje specie aan en leg de tegels terug. Ze hechten zich zo beter aan de ondergrond. Getrommeld travertin, marmer, graniet en hardsteen kunt u op een uitgevlakt gestabiliseerd zandbed leggen en natikken met een rubberen hamer. Ook strak gezaagde tegels met gelijke dikte kunt u op een uitgevlakt gestabiliseerd zand bed leggen, maar daar moet nog een dun laagje specie overheen voor een betere hechting aan de ondergrond. Daarna met de rubberen hamer aantikken en op de juiste hoogte brengen.

naar boven

ALGEMENE TIPS

Tegels nooit inwassen
Maak niet de fout om de voegen tussen betonnen tegels in te wassen zoals u met plavuizen in huis zou doen. Beton werkt als een magneet op cement. Het cement zet zich onmiddellijk op alle betonnen producten vast en is er uiterst moeilijk en soms helemaal niet meer vanaf te krijgen. Voegen tussen tegels moet u met een voegspijker en vrij stevige specie dicht smeren. Verwijder tijdens het werk direct alle cementresten die buiten de voeg terechtkomen. Werk zo schoon mogelijk.

Betonmortel maken
Betonmortel is een mengsel van grind, zand en cement. In een verhouding 3:2: 1, dus drie scheppen grind, twee scheppen zand en 1 schep cement.

Voegmortel
Excluton heeft een speciale (bijna) kant-en-klare voegmortel in het assortiment. Gebruik geen strooizout.
Strooizout kan diverse betonproducten aantasten. Het is behoorlijk agressief spul. Vooral de opgebrachte toplagen op tegels e.d. kunnen ervan te lijden hebben. Dat geldt speciaal voor de bescherm polish op bijv. geslepen tegels.

Excluton producten moeten mooi blijven
Nieuwe bestrating willen we wel graag mooi houden. Onder invloed van het weer, zand, aarde, blad, enz. zouden bepaalde soorten wat aangetast kunnen worden en gaan verkleuren of vlekken vertonen. Excluton heeft speciale coatings en reinigers om dit te voorkomen of te herstellen. Veel nieuwe soorten worden al gecoat tijdens het productieproces.

naar boven

COMBINATIES EN VERBANDEN

Stenen en tegels kunnen op tientallen manieren gelegd worden. U kunt kiezen voor één soort steen of tegel in verschillende verbanden en/of kleuren of voor verschillende soorten in één of meer verbanden en/of kleuren. U kunt natuurlijk ook uw eigen patroon bedenken. Met een verband bedoelen we hoe steeds twee stenen ten opzichte van elkaar gelegd worden. Bijvoorbeeld steeds een helft aansluitend (halfsteensverband) of met de kop tegen de zijkant van de ander (visgraat en keperverband). Een patroon is vaak de herhaling of juist de consequente afwisseling van een verband.

naar boven

HET ZANDBED EN DE OPSLUITING (A)

Dikte van het cunet (zandbed)
Voor paden en terrassen met Excluton sierbestrating moet een voldoende dik zand bed worden aangebracht. We gaan uit van tenminste 20 cm. Als u eenmaal een leuk patroon in het pad of het terras gelegd hebt, is het zaak dat het ook mooi blijft liggen. Door middel van betonbandjes, palissaden banden of rollagen kunt u deze 'opsluiting' maken. Zorg er voor dat de rollaag ca. 2 cm lager gesteld wordt als de stenen van het paadje. Een steen in lengterichting is een mooie afsluiting van het overdwars gelegde halfsteensverband. Excluton heeft betonbandjes in diverse diktes. Voor een normaal terras zijn de 5x15 x100 cm prima geschikt.

Een oprit wordt natuurlijk zwaarder belast dan een looppad of terras in de tuin. Daarom moet u bij een oprit een extra dik zand bed aanbrengen van tenminste 35 cm. In plaats van zand wordt voor de stevigheid ook wel voor een deel gebroken puindeeltjes of hoogovenslakken gebruikt. De extra sterke onderbouw samen met de robuuste Excluton bestrating zorgen voor een tijdloze en degelijke oprit.

Vlak maken
Als de kantbandjes gezet zijn, is het zand bed eenvoudig vlak te trekken. Bij grotere oppervlakten gaat dit op dezelfde manier. Alleen worden dan eerst lange rechte afrijlatten waterpas op het zand bed gelegd. Daarna wordt tussen in het zand vlak getrokken. Zorg ervoor dat het zand van tevoren goed verdicht is door aanstampen of aftrillen met een trilmachine.

naar boven

HET ZANDBED EN DE OPSLUITING (B)

Opsluiting
Als u ervan verzekerd wilt zijn dat uw tegelterras niet gaat 'lopen' is het verstandig om een omsluiting met Excluton beton bandjes aan te brengen. De 'betonnen kantplankjes' moeten tenminste 3 cm onder het bovenvlak van de tegel in het onderliggende zandbed gesteld worden. Een zandbed onder een tegelterras moet tenminste 20 cm dik zijn.

Bij een rond terras leg je de stenen rijtje voor rijtje, van buiten naar binnen. De buitenste rij wordt gelegd aan de hand van een uit, het middelpunt getrokken cirkel; (stok en touwtje). Hoe verder u naar het hart van de cirkel komt, des te groter worden de gaten en kieren tussen de stenen. Het is dan verstandig om het laatste stukje (ca. 1 m) op te vullen met een stukje recht straatwerk.

Als een paadje bochten maakt kom je met een halfsteensverband in de problemen. Door het maken van spieën, een soort taartpunt, kun je het lijnenspel steeds corrigeren.

Met stenen in de lengterichting gelegd ontstaan geen problemen bij bochten. U hoeft slechts op het verband (het verspringen) te letten zodat de eindvoegjes niet tegenover elkaar komen.

naar boven

PLAATSING

Voor een optimaal resultaat is het belangrijk dat er met schoon zand en, indien nodig, cement van goede kwaliteit wordt gewerkt. Hebt u een lichte kleur natuursteen uitgekozen, zoals travertin, dan kunt u het beste trascement gebruiken. Let er bij natuursteen tegels ook op dat de ondergrond goed doorlatend is.

Natuursteen tegels legt u over het algemeen met een kleine voeg op de funderinglaag. Leg natuursteen- tegels die een voeg vereisen vooral niet tegen elkaar aan. De stenen kunnen elkaar beschadigen als er over de bestrating wordt gelopen of gereden, en ook onder invloed van het weer kan de bestrating wat 'werken'. Daarnaast ligt een natuurstenen bestrating veel mooier met een voeg. Omdat geen twee stenen identiek zijn, kunnen .zich minimale maatverschillen voordoen. De voeg verbindt de stenen met elkaar zonder dat ze elkaar raken. De breedte van de voeg is afhankelijk van het materiaal: hoe grover de steen, hoe breder de voeg moet zijn.

Hieronder staan een aantal voorbeelden. De gegeven voegbreedten zijn adviesmaten!

VOEGBREEDTEN

• Kwarts zandsteentegels met geknipte kanten: +/- 1 cm (Modak, Mint Yellow, Raveena, ...)
  
• Black beauty tegels +/- 5 mm
  
• Getrommelde tegels met gelijke dikte: zonder voeg (Travertin, Lotus Beige, Gothic Dark Blue, Gothic Flamed, ...)
  
• Strak gezaagde tegels van gelijke dikte: minimaal 2 mm (Blauwe hardsteen, Siam Blue, Black Tomba, ...)
  

.

naar boven

OPSLUITEN

Om er zeker van te zijn dat de bestrating niet meer verschuift, moet er langs de buitenkant een band worden aangebracht. De bestrating wordt als het ware 'opgesloten'. Hiervoor zijn speciale opsluitbanden verkrijgbaar.
De opsluitband moet dikker zijn dan de rest van de bestrating - kiest u voor een steen van 5 cm dik, dan zou de opsluitband 8 à 10 cm dik moeten zijn. Bij natuurstenen bestrating wordt vaak gewerkt met hardstenen of granieten opsluitbanden. Opsluitbanden worden meestal iets lager geplaatst dan de bestrating. U kunt ook kiezen voor natuurstenen Waalformaten als opsluiting.

.

naar boven

HOOGTEVERSCHILLEN

Palissaden
Palissaden zijn er in allerlei vormen en lengtes. Ook palissaden aan één stuk (een palissadeband) zijn mogelijk.

De parelband heeft nog meer mogelijkheden. Vanwege zijn makkelijke vorm en hoogte kan elke gewenste vorm van opvang gemaakt worden.

Extra stevig
Bij een grond kering of niveauverschil met beton palissaden zou normaal tweederde van de lengte in de grond verdwijnen. Met een beetje betonmortel aan de achterzijde van de betonpalissade maakt u het steviger zodat u met minder diepte kunt volstaan. Bij een stapelmuurtje van Flagstones met dezelfde versteviging van beton- mortel bespaart u zelfs materiaal omdat u geen hele maar ook halve plaatjes kunt gebruiken. Het gaat per slot van rekening om het aanzicht.

U kunt natuurlijk ook los stapelen zonder de versteviging van betonmortel. Zorg er dan voor dat u een beetje achterover stapelt om de gronddruk te kunnen weerstaan.

.

naar boven

ADVIEZEN VOOR HET LEGGEN VAN GESLEPEN EN GESTRAALDE TEGELS

Gebruik voor het zand- / cementbed uitsluitend schoon metselzand, nooit geel opvulzand, ophoogzand of klapzand. Het zandbed moet tenminste 10 à 15 cm dik zijn en op afschot liggen, met een verloop van maximaal 1 centimeter op 1 meter.

Leg de tegels op een vlak zandbed en/ of zand/ cementbed. Eventueel aankloppen met een rubber hamer, nooit af trillen met een trilplaat. Gelegde tegels nooit met zand inwassen en na het leggen zand of grond op de tegels direct verwijderen. Gebruik hierbij geen water. Dit voorkomt dat eventueel aanwezig vuil, zand of grond samen met het water in de tegel trekt.

ONDERHOUD
ijna alle geslepen en gestraalde tegels zijn gemaakt op basis van witte cement. Daardoor zijn ze gevoeliger voor vuilopname dan tegels die gemaakt zijn op basis van grijze cement. Om de tegels te beschermen tegen oppervlaktevervuiling, moeten ze na het leggen worden verzadigd met een zuurvrije zeep zoals Wash & Clean van Lithofin.

Door het verzadigen van het oppervlak vermijdt u geruime tijd het intrekken van vuil en vlekken. Indien er toch sprake is van vervuiling, kunt u die het beste als volgt behandelen:

• Voor olie- en vetvlekken, rubber en bandensporen:
  
• Lösefix van Lithofin (niet toepassen op gecoate tegels).
• Voor vlekken van bladeren, loof en tuinaarde: Buitenhuisreiniger van Lithofin.
  
• Voor een totale en grondige schoonmaakbeurt: Vuiloplosser van Lithofin.
  

naar boven

ADVIEZEN VOOR HET LEGGEN VAN UW TERRAS OF PAD

Als u zelf een terras of pad aanlegt, wilt u natuurlijk dat uw zorgvuldig uitgekozen bestrating er de komende jaren nog even mooi bij ligt. De volgende praktische tips kunnen u wellicht op weg helpen.

EERST ONTWERPEN
Maak van tevoren een goed ontwerp en teken dit op schaal uit. Vergeet hierbij vooral niet plaatsen zoals deuren, regenpijpen en afvoerputjes aan te geven.

MINIMALE AFMETINGEN
Afhankelijk van het doel waarvoor u de bestrating aanlegt, zijn voor een oprit, pad of terras bepaalde minimale afmetingen nodig. Denk bij het ontwerpen goed na over de afmetingen die uw terras, pad, oprit of parkeerplaats moet hebben. Voor een terras heeft u zeker 3 x 4 meter nodig. Als u ook speelruimte wilt voor uw kinderen wordt dit al snel meer. U kunt als leidraad de hiernaast aangegeven maten aanhouden.

HET ZANDBED
Het zandbed en/of zand/cementbed onder de tegels moet minimaal 10 à 15 cm dik zijn. Bij een slappe ondergrond, zoals bijvoorbeeld klei, is een zandbed van 20 cm aan te raden. Op plaatsen die zwaar worden belast, bijvoorbeeld de oprit, is 25 cm nog verstandiger.

Leg het zandbed en/of zand/cementbed in verband met de afwatering 'op afschot'. Vooral bij klinkerbestrating kan het handig zijn om de stabiliteit van de ondergrond te verhogen. Strooi daarvoor een laagje droog cement over de ondergrond uit. Hark vervolgens het cement enkele centimeters diep door het zandbed en stamp het zandbed nog eenmaal aan. Gebruik hierbij geen water, want dan wordt het cement al hard voordat u de bestrating heeft verwerkt.

naar boven